Op beleidsniveau kan je als organisatie heel wat ondernemen om burnout tot een minimum te beperken. Er wordt vaak gedacht dat wanneer de taakeisen en de werkdruk groot zijn, er een vergroot risico op stress en burnout is. Dit klopt niet helemaal, hoge taakeisen zijn niet noodzakelijk slecht. Volgens het zogenaamde Job-Demand-Control model van Karasek speelt de mogelijkheid om je werk zelf te sturen en te organiseren een belangrijke rol in het al dan niet ontstaan van werkstress bij je medewerkers.

In het model worden er twee aspecten van het werk belicht: taakeisen (demands) en regelmogelijkheden (control). Met taakeisen worden de eisen bedoeld die worden gesteld aan het werk, bv. werktempo, tijdsdruk, mentaal inspannend werk,... De regelmogelijkheden duiden op de vrijheid die men heeft om het eigen werk te sturen en te organiseren (bv. zelf plannen wanneer je pauze neemt).

Werkstress ontstaat vooral bij hoge taakeisen en weinig regelmogelijkheden. Wanneer het omgekeerde geldt: veel regelmogelijkheden en weinig taakeisen, dan spreekt men van ontspannen werk. Het gevaar hierbij is dat werknemers snel verveeld zullen raken in hun job ( bore-out). Als de taakeisen laag zijn alsook de regelmogelijheden dan spreekt men van eenvoudig werk. Hierbij bestaat de kans dat werknemers afwachtend en passief worden.

Als laatste is er nog uitdagend werk: hoge taakeisen en hoge regelmogelijkheden. Dit model toont dus aan dat hoge taakeisen niet noodzakelijk nefast zijn voor werknemers. De combinatie met het hebben van veel regelmogelijheden zorgt voor uitdaging en biedt ruimte voor ontwikkeling en groei.

In een latere fase werd er ook nog 'sociale ondersteuning' aan het model toegevoegd. Uit onderzoek blijkt dat deze parameter ook een belangrijke factor blijkt om werkstress te reduceren.

Aan de slag

Het model is bruikbaar om preventief op te treden tegen werkstress en burnout. Organisaties hebben soms hoge doelstellingen, targets e.d. die medewerkers moeten bereiken of behalen... Daar kan je niet altijd om heen. Waar je wel stappen in kan ondernemen zijn de regelmogelijkheden. Dit kan heel eenvoudig door medewerkers meer flexibiliteit te geven, aan de slag te gaan met job crafting,...

Neem de verschillende aanwezige functies binnen je organisatie onder de loep en bekijk hoe het gesteld is met de taakeisen, regelmogelijkheden en sociale ondersteuning. Wanneer blijkt dat medewerkers al veel regelmogelijkheden hebben en toch nog veel stress ervaren, kan dit te wijten zijn aan het feit dat er toch teveel taakeisen/belasting aanwezig zijn. Op die manier wordt het positief effect van regelmogelijkheden teniet gedaan.

We moeten hierbij wel de nuancering maken dat werkstress niet enkel ontstaat door een te veel aan taakeisen en een te kort aan regelmogelijkheden en ondersteuning. Er zijn ook nog andere werkkenmerken die onder de loep genomen moet worden. Het model van Karasek biedt slechts een mogelijkheid en opstap om een beleid te voeren rond stress op het werk en burnout. Het is belangrijk om ook de andere pistes te bekijken.

Op zoek naar een sparringspartner en ondersteuning bij de implementatie van een burnoutbeleid? De Opleidingscoach wil graag uw partner hiervoor zijn.